Lax og laxveiði Skrifað: 19/6 2026

Hér er fjallað um lax og laxveiðimál.

Eitt háværasta deilumál dagsins er VEIÐA/SLEPPA EN Að SöGN ER ÞAð GERT TIL Að AUKA HRYGNINGASTOFNINN OG þá FáIST FLEIRI SEIðI SEM MUNU GEFA STæRRI GöNGUR SíðAR, AUK þESS SEM UNNT Sé Að VEIðA SAMA FISKINN OFTAR EN EINU SINNI. SíðUSTU áRIN hefur laxveiði almennt minnkað og árið 2025 var laxveiði sú lægsta frá 1974,

Hugmyndafræðin hefur ekki gengið eftir og mínar rannsóknir hafa sýnt að hrygningarstofninn er allt og stór alls staðar í flestum ám. Þeir sem bera ábyrgð á laxveiðráðgjöf vaða því villur vegar, Ég skrifaði nýlega grein í Bændablaðið þar sem ég segi frá rannsóknum og tilraunum sem staðfesta þetta.

Greining á vexti laxaseiða 30 ár aftur í tímann

Löngum hefur seiðaþéttleiki verið notaður sem mælikvarði á ástand laxveiðiá, því fleiri seiði, þeim mun betra er ástandið í ánni. Hver kannast ekki við "útlit fyrir veiði sumarsins er gott og seiðabúskapur er góður" ?

Hvenær var búskapurinn góður? Jú, síðasta talning var í ágúst-september árið áður. Margt getur gerst fram að þeim tíma sem seiðin ganga til sjávar 7 mánuðum síðar eða í lok mai árið eftir mælinguna. Hvernig voru þau búin undir veturinn, stór smá, horuð eða í góðum holdum? Hvernig var veturinn og vorið? fengu þau næga næringu svo þau gætu þroskast til sjávargöngu í tæka tíð? Allt þetta skiptir máli þannig að fjöldi seiða að hausti segir lítið til um hve mörg ganga niður að vori, hvað þá hvaða örlög bíða þeirra eftir árs dvöl í sjó. Spár um laxveiði fram í tímann er því yfirleitt marklaus. Ef fræðingum ratast á að spáin (ágiskununin) sé nærri lagi þá er sagt: "Hvað sögðum við."

Þéttleiki og vöxtur seiða

Ég hef greint tiltæk gögn um vöxt og þéttleika seiða frá Veiðimálastofnun og Hafró áratugi aftur í tímann og einnig gögn frá mínum rannsóknum, aðallega úr Haffjarðará og Leirvogsá. Auk þess hef ég gert tilraunir með miklu minni hrygningarstofn á ófiskgenga hluta Leirvogsár til að sjá hvort minni þéttleiki seiða skilaði betri vexti seiðanna. Sleppt hefur verið 2-4 hrygnum á hvern kílómeter sem er amk. fimmfalt minna en er á fiskgenga hlutanum neðan við Tröllafoss.

Árangurinn var sá að 0+ seiðin ofan við Trölla voru allt að fimmfalt þyngri að hausti en þau fyrir neðan, dánartala 1. vetur var mjög lág og seiðin þurftu ekki nema 2 sumur í ánni, gengu til sjávar á þriðja ári, 2+, en fyrir neðan 3-5 vetra gömul, 3+ - 5+.

Að létta á gönguseiðaframleiðslu um 2 árganga eykur framleiðsluna margfalt. En höfum í huga að mikil afföll verða af seiðum á leið til hafs og í hafi, en þetta er þó ódýr leið til að spara mönnum seiðakaup!

Hér er skýrsla um niðurstöðurnar á íslensku og hér er önnur útgáfa á ensku